Bek rolleri: Bindiren bek, içe kat eden bek ve savunmacı bek
Aynı mevki, üç farklı iş. Bindiren bek, içe kat eden (ters) bek ve yerinde kalan bekin ne yaptığını, hangi kanat oyuncusuyla uyduğunu ve kadro kurarken nasıl seçileceğini anlatıyoruz.
Kadro kurarken en az düşünülen mevki çoğu zaman bektir. Önce forvetler, sonra orta saha, sonra stoperler seçilir; bekler için ‘sağda kim varsa o’ denir. Oysa modern futbolda takımın hücum şeklini en çok değiştiren oyuncular beklerdir. Aynı dört savunmacı, beklerin rolüne göre top sendeyken 2-3-5'e de 3-2-5'e de dönüşebilir.
Üç temel bek rolü
Her bek üç işten birini ağırlıklı olarak yapar. Çoğu oyuncu hepsini bir ölçüde yapabilir, ama birinde belirgin biçimde daha iyidir.
Bindiren bek
Çizgi boyunca ileri koşar, kanat oyuncusunun dışından geçer ve orta yapar. Takımın genişliğini o sağlar. Bu rol dayanıklılık ve iyi bir orta ister; savunmada ise geri dönüş hızı kritik hale gelir, çünkü arkasında bıraktığı alan büyüktür.
İçe kat eden (ters) bek
Top takımındayken çizgide kalmak yerine içeri, orta sahaya girer ve ön liberonun yanında ikinci bir merkez oyuncusu gibi davranır. Böylece takım merkezde bir oyuncu fazla olur ve top kaybında kontraya karşı ortada daha kalabalık yakalanır. Bu rol pas kalitesi ve dar alanda top alabilme becerisi ister; hız ikinci plandadır.
Savunmacı bek
Hücuma az katılır, stoperlerin yanında kalır. Top sendeyken takım geride üç oyuncuyla oyun kurar. Karşı kanattaki bek rahatça ileri çıkabilsin diye dengeyi o tutar. Bire birde güçlü, hava topunda etkili oyuncular bu role uyar.
| Rol | Top sendeyken nerede? | En önemli özellik | Risk |
|---|---|---|---|
| Bindiren bek | Çizgide, kanadın dışında | Dayanıklılık ve orta | Arkasındaki alan boş kalır |
| İçe kat eden bek | Ön liberonun yanında | Pas ve dar alanda top kontrolü | Kanat tek başına kalır |
| Savunmacı bek | Stoperlerin yanında | Bire bir savunma | Hücumda bir oyuncu eksik |
Bek ile kanat aynı koridoru paylaşmasın
Bek rolünü belirleyen en önemli şey önündeki kanat oyuncusudur. Kural basittir: İkisi aynı koridorda durmamalı.
- Kanat oyuncun ters ayaklıysa ve içeri kat ediyorsa dışarıdaki çizgi boş kalır; oraya bindiren bir bek gerekir.
- Kanat oyuncun çizgide kalıp orta yapıyorsa bekin de çizgiye gelmesi yalnızca kalabalık yaratır; içe kat eden ya da geride kalan bir bek daha uygundur.
- Kanat savunmaya az dönüyorsa arkasındaki bekin savunmacı profilde olması dengeyi korur.
Bunu kadro kurarken yapılan en yaygın hatalardan biri izler: iki hızlı bindiren bek ve iki çizgi kanadı aynı on bire konur. Dört oyuncu iki koridoru paylaşır, içerisi boş kalır.
İki bek aynı işi yapmak zorunda değil
En dengeli takımlar çoğu zaman asimetriktir. Bir bek bindirir, diğeri geride kalır ya da içeri girer. Böylece takım hem genişliği hem de üç kişilik bir güvenlik hattını aynı anda elde eder.
Yerleşim hazır açılır. Oyuncuları değiştirip kendine göre düzenleyebilirsin.
Şemada sol kanat içeri girdiği için sol bek çizgiyi kullanıyor; sağ kanat ise genişte kaldığı için sağ bek içeri kat ediyor. İki kanatta iki farklı çözüm var ve geride her zaman en az üç oyuncu kalıyor.
Top rakipteyken hepsi yeniden bek
Roller top sendeyken ayrışır; top kaybedildiğinde üçü de dörtlü savunmanın bir parçasına döner. Farkı yaratan, dönüş mesafesidir. Bindiren bek en uzun yolu koşar; içe kat eden bek merkezden kanada doğru açılmak zorundadır. Bu geçiş anında yakındaki orta saha ya da stoperin boşluğu birkaç saniye kapatması gerekir.
Rakibin en tehlikeli kanat oyuncusu hangi taraftaysa o tarafa daha savunmacı bir bek koymak, kâğıt üzerinde basit ama etkili bir önlemdir.
Üçlü savunmada kanat bek
Üçlü savunmada bek yerini kanat beke bırakır. Kanat bek, bindiren bekin daha uç halidir: Hücumda kanat oyuncusu, savunmada beşli hattın parçasıdır. Arkasında fazladan bir stoper olduğu için ileri çıkması daha güvenlidir, ama kenarın tamamı ondan sorulur. Bu konuyu üçlü savunma yazısında ayrıntılı anlattık.
Kadro kurarken nasıl seçilir?
- 1Önce kanat oyuncularına bak: İçeri mi giriyorlar, çizgide mi kalıyorlar?
- 2Her kanat için boş kalan koridoru dolduracak beki seç.
- 3İki bekin aynı anda ileride olup olmayacağına karar ver; ikisi de çıkıyorsa geride üçüncü oyuncu kim olacak?
- 4Rakibin güçlü kanadına bak ve o tarafı sağlamlaştır.
Bek seçimi çoğu zaman en iyi oyuncuyu değil, kanat oyuncusunu tamamlayan oyuncuyu bulmaktır.
Beklerini kanatlarına göre seç
Bir kulübün kadrosunu aç, bekleri ve kanatları değiştirerek koridorların nasıl dolduğuna bak.
Diğer yazılar
Penaltı atışları: Kim atmalı, sıra nasıl belirlenir?
Seri penaltılar şans mı, hazırlık mı? 2.000 eleme maçı simüle ettik: kaç maç penaltılara kalıyor, atışların yüzde kaçı gol oluyor ve beş atıcı nasıl sıralanmalı?
Ofsayt kuralı nasıl işler? Çizgi, pasın anı ve VAR
Ofsayt pozisyonu ile ofsayt ihlali aynı şey değil. Kuralın üç şartını, sık karıştırılan durumları, ofsayt tuzağını ve VAR çizgisinin ne ölçtüğünü şemayla anlatıyoruz.
Forvet tipleri: Hedef santrfor, sahte 9, koşucu ve ceza sahası golcüsü
Dört farklı santrfor, dört farklı takım. Her forvet tipinin ne yaptığını, yanında kimin oynaması gerektiğini ve kadronuza hangisinin uyduğunu tabloyla anlatıyoruz.